غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )
12
مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )
بود نوشت . سرانجام در 941 در شهر مندو به مرض اسهال درگذشت و به قول صاحب تاريخ فرشته : « در آن اوان يعنى سنهء 941 مؤلف كتاب حبيب السير كه ملازم ركاب بود به مرض اسهال از جهان گذران درگذشته به رحمت ايزدى پيوست و حسب الوصيه نعش او را به دهلى برده در جوار شيخ نظام الدين اولياع - قدس سره - و امير خسرو دهلوى دفن كردند » « 1 » . سال فوت وى را رضا قلى خان هدايت در فهرس التواريخ جزء وقايع سال 942 ذكر كرده . « 2 » خواندمير نويسندهاى پركار و داراى آثار متعدد است كه متاسفانه تاكنون به غير از دو سه كتاب ، نوشتههاى ديگرش چاپ نشده . تأليفات وى عبارتند از : 1 . خاتمهء روضة الصفا كه پس از مرگ جد مادرى خود ميرخواند نوشته . 2 . خلاصة الاخبار فى احوال الاخيار كه گزيدهء روضة الصفا و تاريخ عمومى عالم است . وقايع تاريخى اين كتاب تا سال 875 تمام مىشود ولى از مطالبى كه در شرح زندگانى پسران ابو سعيد خان بيان مىكند معلوم مىشود كه نسخهء نهائى كتاب در 905 اتفاق افتاده . 3 . دستور الوزراء كه شامل شرح حال چند تن از وزراى پيش از اسلام و وزراى دورهء اسلامى است و در 906 آن را به پايان رسانده سپس در 914 دوباره آن را تكميل كرده است . 4 . مكارم الاخلاق در اخلاق و آداب و تفصيل اشعار و مؤلفات و تعداد آثار امير عليشير نوائى . 5 . مآثر الملوك ( كتاب حاضر ) . 6 . حبيب السير فى اخبار افراد البشر كه مانند روضة الصفا تاريخ عمومى جهان از آغاز خلقت تا زمان تأليف و يكى از رايجترين كتب تاريخى به زبان فارسى است . در 927 تأليف آن را شروع و در 930 به پايان رسانيده ولى هنگامى كه در هندوستان بوده دوباره در آن نظر كرد ، و مطالبى بر آن افزوده . 7 . آثار الملوك و الانبياء كه خلاصهاى از حبيب السير است و در 931 به
--> ( 1 ) . تاريخ فرشته ، وقايع 941 ، ص 402 . ( 2 ) . كتاب فهرس التواريخ به تصحيح استاد محترم جناب آقاى دكتر عبد الحسين نوائى و اينجانب براى چاپ آماده شده و مراحل حروفچينى را مىگذراند .